متا ممکن است از شرایط خدمات (TOS) تجاری جدید و گسترده‌ای برای فرار از پرداخت میلیون‌ها دلار هزینه صدور مجوز هوش مصنوعی استفاده کند

متا شرایط خدمات تجاری خود را «ساده‌سازی» کرد. کارشناسان حقوقی هشدار می‌دهند که این یک اقدام قدرت‌طلبانه در حوزه هوش مصنوعی است.

کارشناسان حقوقی هشدار داده‌اند که متا به زودی شرایط تجاری خود را به‌روزرسانی خواهد کرد تا حساب‌های تجاری را ملزم کند به متا اجازه دهند از محتوای وب‌سایت‌های مرتبط آن‌ها، و نه فقط پست‌های شبکه‌های اجتماعی‌شان، برای آموزش هوش مصنوعی استفاده کند.

این به‌روزرسانی شرایط خدمات که از ۳۰ اکتبر اجرایی می‌شود، به کسب‌وکارها اجازه نمی‌دهد انصراف دهند (Opt-out)، و در عوض پیشنهاد می‌کند که اگر کسب‌وکارها نمی‌خواهند به ربات‌های متا اجازه دهند محتوای مرتبط آن‌ها را آزادانه خزش (Crawl) کنند، استفاده از خدمات متا را متوقف کنند.

همان‌طور که نیومن لب (Nieman Lab) روز پنج‌شنبه گزارش داد، این امر تمامی حساب‌های تجاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما به‌ویژه برای ناشران خبری تکان‌دهنده است؛ ناشرانی که به‌طور بالقوه می‌توانند میلیون‌ها دلار به عنوان هزینه صدور مجوز برای دسترسی مداوم به مقالاتشان جهت آموزش هوش مصنوعی از متا مطالبه کنند. در حال حاضر، سازمان‌های خبری در حال نبرد با OpenAI بر سر این موضوع هستند که آیا چنین آموزشی بدون دریافت مجوز، استفاده منصفانه (Fair use) محسوب می‌شود یا خیر، و به نظر می‌رسد شرایط متا، صرف نظر از اینکه دادگاه به چه سمتی متمایل شود، خطر اعطای مجوزهای گسترده به این شرکت را به همراه دارد.

این آزمایشگاه اعلام کرد: «اگرچه روزنامه‌نگاری تنها صنعتی نیست که تحت تأثیر این به‌روزرسانی قرار می‌گیرد، اما عملاً هر سازمان خبری حداقل یک حساب تجاری در متا دارد، از جمله نیومن لب.»

به طور خاص، در شرایط به‌روزرسانی‌شده آمده است:

شما به ما (یا هر شخص حقوقی دیگری که از طرف ما عمل می‌کند) اجازه می‌دهید که از نرم‌افزارهای خودکار (مانند وب‌اسکریپرها، ربات‌ها، ربات‌های خزنده، عنکبوت‌ها، اسلایدرها و کار افزارهای کاربر) استفاده کنید و اعتبارنامه‌های آزمایشی ایجاد کنید تا دامنه‌ها، صفحات وب یا URLها (و هر محتوایی که از طریق آن‌ها در دسترس است) را که با محصولات یا خدمات شما مرتبط هستند، یا از طریق استفاده شما یا کاربران از محصولات و خدمات شرکت متا در دسترس قرار می‌گیرند، دسترسی، نمایه‌گذاری، ذخیره‌سازی موقت، تجزیه‌وتحلیل، جمع‌آوری، بازیابی یا خزش کنید و به‌طور دوره‌ای به‌روزرسانی‌ها را از چنین دامنه‌ها، صفحات وب یا URLهایی استخراج کنید. متا ممکن است از هرگونه محتوای حاصل از این دامنه‌ها، صفحات وب یا URLها برای ارائه، توسعه، بهبود، تحقیق، آموزش و حفظ یکپارچگی محصولات، خدمات و ویژگی‌های شرکت متا که تحت این شرایط تجاری و هرگونه شرایط مکمل قابل‌اعمال دیگر ارائه می‌شوند، استفاده کند.

نکته قابل‌توجه این است که هیچ صحبتی از هوش مصنوعی به میان نیامده، اما این موضوع از یک بار استفاده از کلمه «آموزش» (train) و ارجاعات به اسکریپینگ و خزش خودکار استنباط می‌شود.

سخنگوی متا به نیومن لب گفت که متا هیچ برنامه‌ای ندارد که از این شرایط به عنوان مبنای قانونی برای نادیده گرفتن دستورالعمل‌های robots.txt که مانع اسکریپینگ در سایت‌های خبری می‌شوند، استفاده کند. این شرکت همچنان به سازمان‌های خبری اجازه می‌دهد از اسکریپینگ انصراف دهند و دستورالعمل‌هایی را درباره نحوه مسدود کردن خزش ارائه می‌دهد. یک سخنگوی به وب‌سایت Ars گفت: «هیچ تغییری در نحوه استفاده متا از بردارهای وب (Web crawlers) ایجاد نشده است؛ هرگونه ادعایی خلاف این موضوع نادرست است.»

با این حال، اگر دادگاه‌ها تأیید کنند که آموزش هوش مصنوعی روی مقالات غیرخبری مصداق استفاده منصفانه است، سازمان‌های خبری این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا ممکن است موضع متا تغییر کند و از این شرایط برای دسترسی آزادانه به محتوا با دور زدن قانونی دستورالعمل‌های robots.txt استفاده شود.

سه کارشناس حقوقی به نیومن لب گفتند که مشخص نیست آیا دادگاه این شرایط را اجرا خواهد کرد یا خیر، اما این شرایط می‌توانند «برای استدلال بر اینکه متا می‌تواند محتوا را از سایت‌های خبری اسکریپ کند و از آن محتوا برای آموزش محصولات هوش مصنوعی شرکت استفاده کند، به کار گرفته شوند.» جیمز گریملمن (James Grimmelmann)، استاد حقوق دیجیتال و اطلاعات در دانشکده حقوق کرنل، با ابراز نگرانی ویژه به نیومن لب گفت که متا می‌تواند «هوش مصنوعی را روی هر محتوایی از سایت‌های آن‌ها آموزش دهد» و حتی احتمالاً «برخی از آن محتواها را، حتی در رقابت با خود ناشران»، در پلتفرم‌های متا «منتشر کند».

علاوه بر این، همان‌طور که نیومن لب اشاره کرد، متا به تازگی دریافت هزینه از کاربران برای انتشار لینک در پلتفرم‌های خود را آغاز کرده است. بنابراین، به نظر می‌رسد این شرایط مسیری را برای متا فراهم می‌کند تا ابتدا از ناشران برای اشتراک‌گذاری لینک‌ها هزینه دریافت کند، و سپس از همان برنامه پول در ازای لینک، برای به دست آوردن مجوز اسکریپ کردن آن لینک‌ها جهت آموزش هوش مصنوعی استفاده کند. مت توپیچ (Matt Topic)، وکیل رسانه و مالکیت فکری در مؤسسه Loevy & Loevy، به نیومن لب گفت: «این یک بند قابل‌توجه است که در میان شرایط خدمات پنهان شده است، با توجه به اینکه این امر به متا دسترسی به موادی را می‌دهد که احتمالاً در بازار صدور مجوز میلیون‌ها دلار هزینه در پی خواهد داشت.»

با به‌روزرسانی شرایط خدمات چه چیزی واقعاً تغییر کرده است؟

متا این به‌روزرسانی را در قالب یک وبلاگ اعلام کرد و در آن مدعی شد که این شرکت صرفاً در حال «ساده‌سازی» شرایط تجاری خود است. یک سخنگوی طی بیانیه‌ای به نیومن لب گفت: «عبارات مربوط به خزش پیش از این در شرایط استفاده مختلفی پراکنده شده بود، از جمله شرایط مربوط به استفاده از هوش مصنوعی مولد در تبلیغات، و این به‌روزرسانی آن‌ها را در یک جا تجمیع می‌کند.»

این سخنگو گفت: «مالکان محتوا همچنان می‌توانند با استفاده از robots.txt نحوه دسترسی به محتوای خود را مدیریت کنند.»

با این حال، Ars شرایط فعلی را با به‌روزرسانی‌های جدید مقایسه کرد و مشخص شد آنچه متا آن را «ساده‌سازی» می‌نامد، این واقعیت را نادیده می‌گیرد که شرایط جدید از عبارات تازه‌ای استفاده می‌کنند و اختیارات وسیع‌تری را اعطا می‌کنند.

در شرایط تجاری فعلی متا، هیچ اشاره‌ای به «اعتبارنامه‌های آزمایشی» (Test credentials) نشده است؛ موردی که کارشناسان به نیومن لب درباره آن هشدار دادند و گفتند ممکن است به متا اجازه دهد از دیوارهای پرداخت (Paywalls) عبور کرده و اسکریپینگ را خودکارسازی کند. همچنین «اعتبارنامه‌های آزمایشی» در شرایط کاتالوگ محصولات متا یا شرایط هوش مصنوعی مولد محتوای تبلیغاتی متا (که سایر سیاست‌های ادغام‌شده با شرایط تجاری هستند) ذکر نشده‌اند. برای گروه‌های خبری که در حال بررسی سیاست‌های مطرح‌شده توسط متا در وبلاگ این شرکت هستند، این مورد به عنوان عبارتی تازه به نظر می‌رسد که متا تنها در ماه جاری در شرایط تبلیغات سلف‌سرویس معرفی کرده است.

هنگامی که از سخنگوی متا خواسته شد شفاف‌سازی کند که آیا در هیچ‌یک از سیاست‌های قبلی به «اعتبارنامه‌های آزمایشی» اشاره شده است یا خیر، او وب‌سایت Ars را به این موافقت‌نامه فروشندگان ارجاع داد که در وبلاگ متا برای اعلام به‌روزرسانی شرایط تجاری ذکر نشده است. این سیاست مستلزم آن است فروشندگانی که از محصولات تجارت الکترونیک متا استفاده می‌کنند، به متا اجازه دهند «از نرم‌افزار خودکار استفاده کرده و اعتبارنامه‌های آزمایشی برای بازیابی اطلاعات از دامنه‌ها، صفحات وب یا سایر URLهایی که شما ارائه می‌دهید ایجاد کنند» تا متا بتواند فهرست‌ها و محتوای آن‌ها را بهینه‌سازی کند.

همان‌طور که موافقت‌نامه فروشندگان، مجوزها را به یک هدف خاص محدود می‌کند، شرایط تبلیغات سلف‌سرویس نیز به کاربرانی محدود می‌شود که می‌خواهند به متا اجازه دهند محتوای آن‌ها را به منظور تولید تبلیغات اسکریپ کنند. در هر دو مورد، سیاست نیاز به «اعتبارنامه‌های آزمایشی» برای دور زدن دیوارهای پرداخت، زمانی که برای یک هدف تجاری خاص تنظیم شده باشد، شاید کمتر تکان‌دهنده به نظر برسد.

کارشناسان حقوقی به نیومن لب گفتند که «ساده‌سازی» ادعایی متا بیشتر شبیه به مفهوم ضد انحصار «بسته‌بندی یا وابستگی اجباری» (Tying) است؛ جایی که کسب‌وکارها خریدار را مجبور می‌کنند به عنوان شرط خرید یک محصول دیگر، محصول دومی را نیز خریداری کند. آن‌ها این رویه را به اقدام قبلی گوگل تشبیه کردند که وب‌سایت‌ها را ملزم می‌کرد اگر می‌خواهند وب‌سایتشان برای جستجوی عمومی نمایه‌گذاری شود، باید اجازه اسکریپینگ برای بخش AI Overviews را فعال کنند. (گوگل از آن زمان امکان انصراف را فراهم کرده است.)

پیش از این، تنها اشاره به خزش یا ربات‌ها در شرایط هوش مصنوعی مولد محتوای تبلیغاتی متا وجود داشت و مانند سیاست جدید تبلیغاتی، آن سیاست نیز هدف محدودی را دنبال می‌کرد. آن‌ها مشخص می‌کنند که کسب‌وکارها تنها در ارتباط با محتوای تبلیغاتی، و نه برای بهبود تمامی محصولات متا، با اسکریپینگ موافقت می‌کنند:

ما یا هر شخص حقوقی دیگری که از طرف ما عمل می‌کند، ممکن است دامنه‌ها، صفحات وب یا URLهای ارائه‌شده توسط شما را برای استفاده در ارتباط با تبلیغاتتان (از جمله با استفاده از نرم‌افزار خودکار) دسترسی، نمایه‌گذاری، ذخیره‌سازی موقت، تجزیه‌وتحلیل یا خزش کنیم. اگر URLهایی را در ارتباط با محتوای تبلیغاتی خود ارائه دهید، شما به ما و هر شخص حقوقی دیگری که از طرف ما عمل می‌کند، حق دسترسی، نمایه‌گذاری، ذخیره‌سازی موقت، تجزیه‌وتحلیل یا خزش دامنه‌ها، صفحات وب، URLها و هر محتوای در دسترس از طریق چنین URLهایی را اعطا می‌کنید و همچنین به ما اجازه می‌دهید که به‌طور دوره‌ای به‌روزرسانی‌ها را از چنین URLهایی، برای استفاده شما در ارتباط با تبلیغاتتان یا به منظور تعیین‌شده در این شرایط، استخراج کنیم.

متا در وبلاگ خود اصرار داشت که «این تغییرات باعث کاهش همپوشانی بین توافق‌نامه‌های ما و بهبود وضوح شرایطی می‌شود که برای استفاده شما از محصولات ما اعمال می‌شوند.»

نیومن لب اکنون به دنبال گفتگو با ناشران خبری ناراضی درباره این شرایط است تا بفهمد آیا این به‌روزرسانی ممکن است باعث عقب‌نشینی گسترده سازمان‌های خبری از حضور در پلتفرم‌های متا شود یا خیر. حداقل یکی از کاربران متا به نام استفن بیل (Stephen Beale)، بنیان‌گذار و سردبیر نشریه The Steampunk Explorer که برای جذب ترافیک به فیسبوک وابسته است، از همین حالا به دلیل این به‌روزرسانی به ترک این پلتفرم فکر می‌کند. او به نیومن لب گفت که می‌داند وب‌سایتش پیش از این هم «تا حد مرگ اسکریپ شده است»، اما به‌روزرسانی شرایط خدمات به نظر می‌رسد یک «اقدام بسیار متبرکانه و گستاخانه» از سوی متا باشد.

بیل گفت: «این موضوع فقط مرا عصبانی می‌کند و نمی‌خواهم آن‌ها قسر در بروند.»

این گزارش در روز جمعه به‌روزرسانی شد تا شامل اشاره قبلی به «اعتبارنامه‌های آزمایشی» در سیاست‌های متا باشد.